Thuisbatterij: eenfase of driefase?

Een thuisbatterij kiezen gaat niet alleen over het aantal kWh. Ook de manier waarop de batterij op uw woning wordt aangesloten speelt een belangrijke rol. Kiest u voor een eenfase- of driefase thuisbatterij?

Dat hangt niet simpelweg af van de vraag of uw woning een één- of driefaseaansluiting heeft.

Zonnepanelen, een laadpaal, warmtepomp, inductiekookplaat en de verdeling van het energieverbruik over de verschillende fasen tellen allemaal mee. Net als het vermogen waarmee de batterij kan laden en ontladen.

Daarom kijken wij bij een thuisbatterij altijd naar de complete elektrische installatie.

Wat is het verschil tussen eenfase en driefase?

Bij een eenfaseaansluiting wordt de woning via één fase gevoed. Dit komt vooral voor bij oudere woningen en kleinere aansluitingen.

Bij een driefaseaansluiting wordt het beschikbare vermogen over drie fasen verdeeld. Een veelvoorkomende huisaansluiting in Nederland is bijvoorbeeld 3 x 25 ampère.

Dat is vooral belangrijk wanneer meerdere grote verbruikers tegelijk actief zijn. Denk aan:

• een elektrische auto;

• een warmtepomp;

• inductiekoken;

• een elektrische boiler;

• zonnepanelen;

• een thuisbatterij.

Met drie fasen kan het beschikbare vermogen beter over de woning worden verdeeld. Maar een woning met een 3-fasenaansluiting heeft niet automatisch een driefase thuisbatterij nodig.

Eenfase thuisbatterij op een 3-fasenaansluiting

Een eenfase thuisbatterij kan in veel 3-fasenwoningen technisch prima worden toegepast.

De batterij wordt dan fysiek op één fase aangesloten. Afhankelijk van het batterijsysteem kan het totale energieverbruik van de woning wel over alle drie de fasen worden gemeten en meegenomen in de regeling.

Dat is een belangrijk verschil. De batterij kan bijvoorbeeld constateren dat de woning energie van het net afneemt en vervolgens vermogen leveren, ook al vindt een deel van dat verbruik op een andere fase plaats.

Elektrisch blijft het echter een eenfaseaansluiting. Daarom moet onder andere worden gekeken naar:

• het maximale laad- en ontlaadvermogen;

• de belasting van de betreffende fase;

• de waarde van de hoofdzekering;

• de bestaande groepenverdeling;

• zonnepanelen en omvormer;

• andere grote verbruikers.

Bij kleinere vermogens kan een eenfaseoplossing daardoor een prima keuze zijn. Bij grotere vermogens of sterk geëlektrificeerde woningen kan driefase interessanter worden.

Wanneer is een driefase thuisbatterij interessant?

Een driefase thuisbatterij ligt vooral voor de hand wanneer het vermogen groter wordt en het energieverbruik duidelijk over meerdere fasen verdeeld is.

Bijvoorbeeld bij een woning met:

• een 3-fasen laadpaal;

• een warmtepomp;

• een grotere zonnepaneleninstallatie;

• meerdere zware elektrische verbruikers;

• een hogere piekbelasting;

• plannen om de woning verder te elektrificeren.

Een driefasesysteem kan vermogen over de drie fasen leveren en voorkomt dat al het batterijvermogen via één fase loopt.

Dat betekent niet automatisch dat driefase altijd beter is. Een driefasebatterij kan duurder of technisch uitgebreider zijn, terwijl dat extra vermogen in sommige woningen nauwelijks wordt gebruikt.

De installatie moet dus passen bij het werkelijke energieprofiel.

Capaciteit en vermogen zijn niet hetzelfde

Dit wordt bij thuisbatterijen nog regelmatig door elkaar gehaald.

De capaciteit in kWh bepaalt hoeveel energie u kunt opslaan. Het vermogen in kW bepaalt hoe snel u die energie kunt laden of weer kunt gebruiken.

Een batterij van 10 kWh kan bijvoorbeeld relatief veel energie opslaan, maar wanneer de omvormer maximaal 2,5 kW kan leveren, kan de batterij niet ineens een woning met 8 kW aan verbruik volledig ondersteunen.

Andersom kan een batterij een hoog vermogen hebben, maar met een kleine capaciteit snel leeg zijn.

Daarom adviseren wij een thuisbatterij nooit uitsluitend op basis van het jaarlijkse energieverbruik. Een eerste indicatie kunt u wel krijgen met onze thuisbatterijcalculator.

We kijken ook naar:

• zonne-opwek;

• teruglevering;

• netafname;

• momenten waarop energie wordt gebruikt;

• piekvermogen;

• laadpaal en warmtepomp;

• dynamisch energiecontract;

• toekomstige uitbreidingen.

Thuisbatterij en zonnepanelen

De meest bekende toepassing van een thuisbatterij is het opslaan van overtollige zonnestroom.

Overdag produceren zonnepanelen vaak meer energie dan de woning op dat moment gebruikt. Zonder batterij wordt dat overschot teruggeleverd aan het elektriciteitsnet.

Met een thuisbatterij kan een deel daarvan worden opgeslagen en later op de dag worden gebruikt. Meer achtergrond leest u in ons artikel over thuisbatterijen bij zonnepanelen.

Maar ook hier is groter niet automatisch beter.

Een batterij die iedere dag maar gedeeltelijk wordt gebruikt, levert weinig extra voordeel op. Daarom kijken we onder andere naar de totale zonneproductie én hoeveel daarvan daadwerkelijk wordt teruggeleverd.

Die teruglevering zegt vaak veel meer over een passende batterijcapaciteit dan alleen het aantal zonnepanelen op het dak.

Thuisbatterij combineren met een laadpaal

Heeft u ook een elektrische auto, dan wordt energiebeheer in de woning nog belangrijker.

Een laadpaal kan gemakkelijk meer vermogen vragen dan een thuisbatterij kan leveren. Het is daarom meestal niet de bedoeling dat een batterij zelfstandig het volledige laadvermogen van een auto verzorgt.

Veel interessanter is om zonnepanelen, batterij, woning en laadpaal slim met elkaar te laten samenwerken.

Staat de auto overdag thuis terwijl de zonnepanelen veel produceren? Dan kan rechtstreeks laden op zonnestroom aantrekkelijker zijn dan eerst de batterij laden.

Komt de auto pas 's avonds thuis, dan ontstaat een heel ander energieprofiel.

Ook load balancing speelt hierbij een belangrijke rol. Daarmee wordt continu rekening gehouden met de beschikbare capaciteit van de hoofdaansluiting.

De groepenkast is minstens zo belangrijk

Een thuisbatterij is geen los apparaat dat we ergens tegen de muur hangen en aansluiten. De batterij wordt onderdeel van de complete elektrische installatie.

Daarom controleren we onder andere:

• de hoofdaansluiting;

• beschikbare ruimte in de groepenkast;

• aardlekbeveiliging;

• installatieautomaten;

• bekabeling;

• faseverdeling;

• zonnepanelen;

• slimme meter en energiemeting.

Bij oudere installaties kan een aanpassing of vervanging van de groepenkast nodig zijn.

Dat bekijken we liever vooraf dan tijdens de installatie.

Werkt een thuisbatterij bij stroomuitval?

Niet automatisch.

Een standaard thuisbatterij schakelt bij het wegvallen van het elektriciteitsnet normaal gesproken eveneens af. Dat is onder andere noodzakelijk om te voorkomen dat een installatie spanning terug het elektriciteitsnet op stuurt terwijl daar werkzaamheden plaatsvinden.

Wilt u tijdens een stroomstoring toch bepaalde apparaten blijven gebruiken, dan heeft u een thuisbatterij met een geschikte back-up- of noodstroomfunctie nodig.

Daarbij bepaalt u vooraf welke groepen belangrijk zijn. Denk bijvoorbeeld aan:

• koelkast en vriezer;

• internet en netwerkapparatuur;

• verlichting;

• enkele wandcontactdozen;

• beveiliging of intercom.

Een complete woning inclusief kookplaat, warmtepomp en laadpaal tijdens een stroomstoring voeden stelt heel andere eisen aan batterij, omvormer en installatie.

Ook daarom is het belangrijk om vooraf duidelijk te bepalen wat u van de batterij verwacht.

Wanneer kiezen voor eenfase?

Een eenfase thuisbatterij kan heel logisch zijn wanneer:

• het benodigde batterijvermogen niet extreem hoog is;

• de batterij voornamelijk wordt gebruikt om zonnestroom op te slaan;

• het systeem het totale energieverbruik van de woning goed kan meten;

• de belasting van de betreffende fase binnen de grenzen blijft;

• er geen behoefte is aan een zware driefase back-upvoorziening.

Ook bij een woning met een 3-fasenaansluiting kan dit dus een prima oplossing zijn.

Wanneer kiezen voor driefase?

Een driefasesysteem wordt interessanter wanneer:

• een hoger laad- en ontlaadvermogen gewenst is;

• meerdere grote 3-fasenverbruikers aanwezig zijn;

• het energieverbruik over de drie fasen groot is;

• de woning verder wordt geëlektrificeerd;

• een uitgebreidere back-upvoorziening gewenst is.

Maar de uiteindelijke keuze maken we niet alleen op basis van het aantal fasen. We kijken naar de woning als geheel.

Eerst rekenen, daarna de batterij kiezen

Bij Donck Elektro werken we met thuisbatterijsystemen van EcoFlow en Anker SOLIX. Beide merken bieden verschillende mogelijkheden voor capaciteit, vermogen, energiemanagement en uitbreiding.

Maar het merk komt voor ons pas ná de technische situatie.

Eerst willen we weten hoeveel energie u opwekt, hoeveel u teruglevert en hoeveel u van het net afneemt. Daarna kijken we naar de groepenkast, aansluiting, zonnepanelen en eventuele grote verbruikers.

Pas dan kunt u goed bepalen welke capaciteit u nodig heeft, welk vermogen daarbij past en of een eenfase- of driefasesysteem de beste aansluiting is op uw woning.

Wilt u weten welke thuisbatterij bij uw situatie past? Gebruik onze thuisbatterijcalculator. Met uw jaarlijkse netafname, zonne-opwek en teruglevering krijgt u direct een eerste indicatie van een passende batterijcapaciteit.