Thuisbatterij met zonnepanelen: wanneer is het een slimme keuze?

Wie overdag veel zonnestroom opwekt en die stroom vooral 's avonds nodig heeft, herkent het probleem. De zonnepanelen leveren volop terwijl het verbruik in huis op dat moment relatief laag is. Later op de dag, wanneer er wordt gekookt, gewassen of de auto wordt geladen, leveren de panelen juist veel minder.

Een thuisbatterij kan een deel van dat verschil opvangen door opgewekte elektriciteit tijdelijk op te slaan en later weer beschikbaar te maken.

Maar een thuisbatterij laten installeren is geen standaardproduct dat in iedere woning automatisch dezelfde besparing oplevert. Het aantal zonnepanelen is maar één onderdeel. Ook uw dagelijkse verbruik, netaansluiting, laadpaal, warmtepomp, groepenkast en de aansturing van het geheel spelen een belangrijke rol.

Vooral bij woningen waar zonnepanelen, elektrisch rijden en andere grote elektrische verbruikers samenkomen, wordt goed energiebeheer steeds belangrijker. Niet door zoveel mogelijk techniek toe te voegen, maar door de installatie goed op elkaar af te stemmen.

Wat doet een thuisbatterij precies?

Een thuisbatterij slaat elektriciteit op die op dat moment beschikbaar is. In veel woningen is dat voornamelijk stroom van de zonnepanelen die niet direct in huis wordt gebruikt.

Die opgeslagen energie kan later weer worden ingezet: in de avond wanneer de zonnepanelen nauwelijks meer produceren, tijdens bewolkte momenten, wanneer meerdere apparaten tegelijk stroom vragen, of om minder zonnestroom direct terug te leveren aan het elektriciteitsnet.

De batterij werkt daarbij samen met een omvormer en een energiemanagementsysteem. Dat systeem meet continu hoeveel stroom de zonnepanelen produceren, hoeveel de woning gebruikt en hoeveel stroom er van of naar het elektriciteitsnet gaat. Op basis daarvan wordt bepaald wanneer de batterij moet laden of ontladen.

Juist die aansturing bepaalt voor een groot deel hoe nuttig een thuisbatterij in de praktijk is.

Een grotere batterij is niet automatisch beter

Bij thuisbatterijen wordt vaak als eerste naar het aantal kilowattuur gekeken. Bijvoorbeeld 5, 10 of 15 kWh. Maar meer capaciteit betekent niet automatisch dat u meer bespaart.

Wanneer uw zonnepanelen op een gemiddelde dag maar een beperkte hoeveelheid stroom overhouden, krijgt u een grote batterij misschien regelmatig niet vol. Andersom kan een kleine batterij op zonnige dagen al vroeg in de middag volledig geladen zijn.

Daarom kijken wij liever eerst naar hoeveel elektriciteit u jaarlijks opwekt, hoeveel daarvan u direct zelf gebruikt, hoeveel stroom u teruglevert, op welke momenten u veel elektriciteit gebruikt en welke grote elektrische verbruikers aanwezig zijn. Pas daarna wordt duidelijk welke batterijcapaciteit logisch is.

Wanneer is een thuisbatterij interessant?

Een thuisbatterij wordt vooral interessant wanneer het moment van stroomproductie en stroomverbruik niet goed bij elkaar passen. Dat zien we bijvoorbeeld bij gezinnen die overdag van huis zijn. De zonnepanelen produceren dan juist de meeste elektriciteit, terwijl het werkelijke energiegebruik pas later op gang komt.

's Avonds wordt er gekookt, draait de vaatwasser, wordt er gewassen en moet mogelijk ook een elektrische auto worden geladen. In zo'n situatie kan het interessant zijn om een deel van de zonnestroom overdag op te slaan en later zelf te gebruiken.

Ook terugleverkosten en veranderende voorwaarden van energieleveranciers zorgen ervoor dat steeds meer mensen kijken naar manieren om meer van hun eigen opgewekte elektriciteit zelf te gebruiken. Een thuisbatterij kan daar onderdeel van zijn, maar het blijft belangrijk om naar het totale energieplaatje te kijken. Zie ook onze gids over thuisladen met zonnestroom.

Niet alleen naar het aantal zonnepanelen kijken

Het aantal zonnepanelen vertelt maar een deel van het verhaal. Minstens zo belangrijk is wanneer u elektriciteit gebruikt.

Werkt u regelmatig thuis? Draait de wasmachine overdag? Staat de elektrische auto vaak thuis terwijl de zonnepanelen produceren? Dan gebruikt u mogelijk al een aanzienlijk deel van de zonnestroom rechtstreeks. Dat is in principe gunstig: elektriciteit direct gebruiken voorkomt dat deze eerst moet worden opgeslagen en later opnieuw moet worden omgezet. In zo'n woning kan een kleinere thuisbatterij voldoende zijn.

Bent u daarentegen overdag vrijwel nooit thuis en is de auto ook weg, dan kan er gedurende meerdere uren een behoorlijk overschot ontstaan.

Een goed batterijadvies begint daarom niet bij een brochure met batterijformaten, maar bij inzicht in het werkelijke energieverbruik van de woning. Eerst meten, daarna bepalen wat nodig is.

Thuisbatterij combineren met een laadpaal

Bij woningen met een elektrische auto wordt de situatie interessanter. Een laadpaal is namelijk één van de grootste elektrische verbruikers in huis. Een moderne elektrische auto kan gedurende meerdere uren een aanzienlijk vermogen vragen.

Wanneer tegelijkertijd de warmtepomp draait, elektrisch wordt gekookt en andere apparatuur wordt gebruikt, kan de belasting van de woning flink oplopen. Daarom moeten laadpaal, batterij en elektrische installatie als één geheel worden bekeken.

Met load balancing kan het laadvermogen van de auto automatisch worden aangepast aan het beschikbare vermogen van de woning. Wordt er bijvoorbeeld gekookt en stijgt het stroomverbruik in huis, dan kan de laadpaal tijdelijk terugregelen. Zodra er weer vermogen beschikbaar komt, kan de auto sneller verder laden.

Meer hierover leest u in ons artikel over laadbeheer of een netverzwaring.

Zonnestroom naar de auto of naar de batterij?

Een vraag die we waarschijnlijk steeds vaker gaan krijgen is: waar moet de zonnestroom eerst naartoe, naar de auto of naar de thuisbatterij? Daar bestaat geen standaardantwoord op.

Staat de elektrische auto overdag thuis en moet deze regelmatig worden gebruikt, dan kan rechtstreeks laden met zonnestroom heel logisch zijn. De energie gaat dan rechtstreeks van de zonnepanelen naar de auto zonder deze eerst in een thuisbatterij op te slaan.

Is de auto overdag niet aanwezig en komt deze pas aan het einde van de middag thuis, dan kan het interessanter zijn om een deel van het overschot eerst in de thuisbatterij op te slaan. Ook het verwachte verbruik van de woning in de avond speelt mee.

Een goed energiemanagementsysteem kan hierin keuzes maken en het beschikbare vermogen verdelen tussen het huishoudelijke verbruik, de thuisbatterij, de laadpaal en het elektriciteitsnet. Daarmee wordt een thuisbatterij onderdeel van een veel groter energiesysteem in de woning. Laadpalen zoals de Easee, Zaptec en NexBlue kunnen hierin worden meegenomen.

Groepenkast altijd meenemen in het advies

Een thuisbatterij wordt aangesloten op de elektrische installatie van de woning. Daarom moet vooraf worden gecontroleerd of de bestaande groepenkast hiervoor geschikt is.

Daarbij kijken we onder andere naar de beschikbare ruimte in de groepenkast, de bestaande hoofdschakelaar, aardlekbeveiliging, installatieautomaten, de verdeling van de bestaande groepen, bekabeling, aanwezige zonnepanelen, laadpaal, warmtepomp, elektrische kookinstallatie en de netaansluiting van de woning.

Bij oudere installaties kan het verstandig of noodzakelijk zijn om eerst de groepenkast aan te passen of te vervangen. Dat is geen onnodige uitbreiding, maar de basis waarop de nieuwe installatie veilig moet kunnen functioneren. Lees ook hoe u een groepenkast veilig uitbreidt.

Zeker wanneer zonnepanelen, een laadpaal, warmtepomp en thuisbatterij samenkomen, willen we vooraf weten wat er elektrisch gebeurt.

Eenfase of driefase thuisbatterij?

Ook de aansluiting van de woning speelt een rol. Veel oudere woningen hebben nog een eenfaseaansluiting, terwijl woningen met een elektrische auto, warmtepomp of uitgebreide elektrische installatie steeds vaker over een driefaseaansluiting beschikken.

Dat betekent niet dat een thuisbatterij altijd een driefasesysteem moet zijn. Wel moet vooraf worden gekeken naar de verdeling van vermogen over de fasen en de manier waarop zonnepanelen, laadpaal en batterij worden aangesloten. Zie ook het verschil tussen een 1-fase of 3-fase laadpaal en wanneer een meterkast moet worden aangepast voor verzwaring.

Een batterij kiezen zonder naar de bestaande installatie te kijken, kan later beperkingen opleveren. Daarom beoordelen wij het complete systeem en niet alleen het apparaat dat aan de muur komt te hangen.

Waar moet u technisch op letten?

Naast de opslagcapaciteit zijn er een aantal technische eigenschappen die minstens zo belangrijk zijn.

**Capaciteit.** De capaciteit wordt uitgedrukt in kWh en geeft aan hoeveel energie de batterij kan opslaan. Een batterij van 10 kWh kan in theorie meer energie bewaren dan een systeem van 5 kWh, maar die extra capaciteit moet in uw woning natuurlijk wel daadwerkelijk gebruikt kunnen worden.

**Laad- en ontlaadvermogen.** Het vermogen bepaalt hoeveel elektriciteit de batterij op een bepaald moment kan opnemen of afgeven. Dat is iets anders dan de capaciteit. Een batterij kan bijvoorbeeld veel energie kunnen opslaan, maar slechts een beperkt vermogen tegelijk kunnen leveren. Voor woningen met grote elektrische verbruikers is dit een belangrijk verschil.

**Energiemanagement.** Een goede thuisbatterij moet weten wat er in de woning gebeurt. Daarom is betrouwbare meting belangrijk. Het systeem moet kunnen herkennen hoeveel stroom wordt opgewekt, verbruikt en teruggeleverd. Hoe beter die gegevens worden gebruikt, hoe slimmer de batterij kan worden aangestuurd.

**Uitbreidbaarheid.** Het energiegebruik van een woning staat niet stil. Misschien rijdt u nu nog hybride en over enkele jaren volledig elektrisch. Mogelijk komen er extra zonnepanelen, een warmtepomp of andere elektrische apparatuur bij. Een modulair batterijsysteem dat later kan worden uitgebreid, kan daarom interessant zijn. Denk ook aan de slimme groepenkast.

**Noodstroom.** Sommige thuisbatterijen kunnen bij een stroomstoring bepaalde delen van de woning van elektriciteit blijven voorzien. Maar dat gebeurt niet automatisch. Daarvoor moet het systeem geschikt zijn en moet de elektrische installatie specifiek worden ingericht. Wie noodstroom belangrijk vindt, moet dit daarom vooraf meenemen in het ontwerp.

Waar kan een thuisbatterij worden geplaatst?

Ook de locatie van de thuisbatterij moet vooraf worden bekeken. Een thuisbatterij is geen klein apparaat dat zonder verdere aandacht ergens tussen kan worden gezet.

Bij de keuze van de locatie houden we rekening met onder andere de voorschriften van de fabrikant, bereikbaarheid, temperatuur, ventilatie, vrije ruimte rondom het systeem, de kabelroute naar de groepenkast, mechanische bescherming en brandveiligheid. Ook toekomstig onderhoud moet mogelijk blijven.

Een technisch nette installatie is niet alleen mooier, maar vooral overzichtelijker, veiliger en makkelijker uit te breiden.

Wat levert een thuisbatterij financieel op?

Dat is waarschijnlijk de moeilijkste vraag om vooraf exact te beantwoorden. De opbrengst van een thuisbatterij hangt af van veel variabelen: uw stroomverbruik, het vermogen van de zonnepanelen, de hoeveelheid teruglevering, uw energiecontract, terugleverkosten, elektriciteitstarieven, batterijcapaciteit, laad- en ontlaadverliezen en de instellingen van het systeem.

Daarom zijn wij voorzichtig met advertenties waarin een vaste terugverdientijd wordt beloofd. Een berekening kan een goede indicatie geven, maar niemand weet exact hoe energietarieven en teruglevervoorwaarden zich gedurende de volledige levensduur van een batterij ontwikkelen.

Wat we wél kunnen bepalen, is hoeveel zonnestroom u nu teruglevert en welk gedeelte daarvan technisch gezien opgeslagen en later zelf gebruikt zou kunnen worden. Dat geeft een veel realistischer uitgangspunt.

Is een thuisbatterij zonder zonnepanelen interessant?

Een thuisbatterij hoeft technisch gezien niet uitsluitend in combinatie met zonnepanelen te worden gebruikt. Sommige systemen kunnen bijvoorbeeld elektriciteit opslaan op momenten dat deze goedkoper is en later gebruiken wanneer de prijs hoger ligt.

Of dat financieel interessant is, hangt sterk af van het energiecontract, de tarieven en de manier waarop de batterij wordt aangestuurd. Voor de meeste woningen kijken wij daarom eerst naar het eigen energieprofiel.

Een batterij aanschaffen puur omdat dynamische handel op papier een aantrekkelijk rendement laat zien, vinden wij te kort door de bocht. De installatie moet ook zonder optimistische berekeningen logisch blijven.

Thuisbatterij in De Ronde Venen, Amsterdam-Zuid en Utrecht

Bij woningen in De Ronde Venen, Amsterdam-Zuid en Utrecht zien we steeds vaker dat de elektrische installatie stap voor stap is uitgebreid. Eerst kwamen de zonnepanelen. Daarna elektrisch koken. Vervolgens een laadpaal of warmtepomp. En nu komt daar de thuisbatterij bij.

Al deze apparaten afzonderlijk kunnen prima functioneren, maar uiteindelijk komen ze samen in dezelfde groepenkast en achter dezelfde netaansluiting terecht. Ook in Mijdrecht, Vinkeveen en Wilnis merken we dat verschil.

Daarom kijken wij bij Donck Elektro niet alleen naar de thuisbatterij. We beoordelen ook de groepenkast, aansluiting, zonnepanelen, laadvoorziening en het beschikbare vermogen van de woning. Zo voorkomen we dat verschillende systemen elkaar later in de weg gaan zitten.

Eerst meten, dan een thuisbatterij kiezen

Een thuisbatterij kan een interessante volgende stap zijn voor woningen met zonnepanelen, zeker wanneer een groot deel van de zonnestroom overdag wordt teruggeleverd terwijl het energieverbruik vooral in de avond plaatsvindt. Maar de beste batterij is niet automatisch de batterij met de meeste kilowatturen.

De juiste oplossing begint bij drie vragen: hoeveel stroom wekt u werkelijk op, wanneer gebruikt u die stroom, en wat kan uw elektrische installatie veilig verwerken? Daarna kan worden bepaald welke batterijcapaciteit, welk vermogen en welke manier van aansturen bij de woning passen.

Bij Donck Elektro kijken we daarbij meteen naar de complete installatie: van groepenkast en zonnepanelen tot laadpaal en energiemanagement. Geen onnodig groot systeem, maar een thuisbatterij laten installeren die past bij het werkelijke energiegebruik van de woning en die later ook nog kan meegroeien. Neem contact op of vraag vrijblijvend een offerte aan.